Terapia FITS

Skolioza - to choroba polegająca na pogłębieniu lub spłyceniu krzywizn przednio-tylnych (lordoza, kifoza) zgięciu bocznym kręgosłupa oraz rotacji kręgów (skręcenie).

Co powoduje skoliozę? Asymetrie ustawienia barków, łopatek oraz miednicy, asymetrie ustawienia kątów talii, przeniesienie środka ciężkości, garb żebrowy najczęściej po wypukłej stronie skrzywienia, pogorszenie wady w okresie przyspieszonego wzrostu, zaburzenie czucia głębokiego z więzadeł mięśni i stawów – co powoduje utrwalenie nawyku wadliwej postawy, przeciążenia aparatu ruchu i szybsze zwyrodnienia kręgosłupa. Obejmuje ona zmiany w systemie więzadłowo-mięśniowo-powięziowym, systemie nerwowym oraz w obrębie stawów kręgosłupa.

Skoliozy strukturalne powstają u dzieci i młodzieży w okresie wzrostu. Najczęściej między 1-3 , 7-9 i 12-15 rokiem życia. Im wcześniej powstała skolioza tym gorsze są rokowania.

SKOLIOZY DZIELIMY NA:

  • Czynnościowe (funkcjonalne) - statyczne lub odruchowe. Zmiany w kręgosłupie ograniczają się do płaszczyzny czołowej. Skolioza ustępuje po wyeliminowaniu czynnika wywołującego.
  • Strukturalne - są zawsze zniekształceniem wielopłaszczyznowym czołowej, strzałkowej i poprzecznej). Powstają wyłącznie w okresie wzrostu.

Skoliozy strukturalne powstają u dzieci i młodzieży w okresie wzrostu. Najczęściej między 1-3 , 7-9 i 12-15 rokiem życia. Im wcześniej powstała skolioza tym gorsze są rokowania.





 

 

SKOLIOZY STRUKTURALNE DZIELIMY NA:

  • Kostnopochodne (wrodzone, torakopochodne, układowe)
  • Nerwopochodne ( wrodzone, porażenne wiotkie i spastyczne)
  • Mięśniopochodne (wrodzone, dystrofie mięśniowe)
  • Idiopatyczne (o nie ustalonej etiologii)

 

Skoliozy Idiopatyczne

Skoliozy idiopatyczne stanowią ok. 80 - 90% wszystkich skolioz strukturalnych. Aby powstała skolioza idiopatyczna muszą zadziałać dwa czynniki: etiologiczny i patomechaniczny. Czynnik etiologiczny jest nieznany - zapoczątkowuje powstanie skoliozy, czynnik patomechaniczny jest znany - działa zgodnie z prawami wzrostu i prawami fizyki, steruje procesem rozwoju. Inne wady postawy to: plecy okrągłe, płaskie, wklęsło-wypukłe. Są to zmiany fizjologicznych krzywizn kręgosłupa w płaszczyźnie strzałkowej (przednio-tylnej).



 

Terapia FITS

Metoda FITS powstała w 2004 roku dla potrzeb terapii dzieci z wadami postawy, skoliozami oraz chorobą Scheuermanna. Autorami metody są dr n. med. Marianna Białek oraz mgr Andrzej M’hango – fizjoterapeuta, dyplomowany osteopata. Metoda powstała na bazie wielu metod fizjoterapeutycznych, z których wybrano te techniki, które autorzy uznali za przydatne do terapii skolioz. Część tych technik została przez nich zmodyfikowana i przystosowana do pracy z dziećmi. Ponadto Metoda FITS to również wiele technik opracowanych przez samych autorów metody na bazie wieloletnich doświadczeń i obserwacji pacjentów.

Kluczowe aspekty metody FITS

  • indywidualne podejście do pacjenta,
  • aspekt psychologiczny, czyli uświadomienie dziecku i rodzicom dysfunkcji związanych ze skoliozą,
  • badanie czynności biernego i czynnego ruchu korekcyjnego,
  • usuwanie barier mięśniowo-powięziowych ograniczających ruch korekcyjny,
  • nauka oddechu derotacyjnego w pozycjach funkcjonalnych,
  • budowanie i stabilizacja nowych korekcyjnych wzorców ruchowych,
  • nauka autokorekcji w pozycjach funkcjonalnych i czynnościach dnia codziennego,
  • korekcja łuku pierwotnego poprzez dodanie kompensacji czynnościowej z jednoczesną stabilizacją lub korekcją łuku wtórnego. Kompensacja czynnościowa dotyczy tkanek miękkich, nie jest strukturalna, tzn. że klinicznie – pojawi się rotacja tułowia powyżej lub poniżej łuku pierwotnego (nie większa niż 4–5 stopni) po stronie wklęsłej skoliozy pierwotnej, a na zdjęciu rtg nie będzie widać łuku wtórnego.

Biorąc pod uwagę dysfunkcje jakie towarzyszą skoliozie, proponuje się indywidualnie dostosowany program ćwiczeń w zależności od wielkości kąta skrzywienia oraz wyniku badania klinicznego pacjenta. Na tej podstawie można wyznaczyć cele ogólne i cele szczegółowe terapii.

Cele ogólne terapii to np. stabilizacja skoliozy u dzieci z uogólnioną wiotkością tkanki łącznej bądź zmniejszenie kąta skrzywienia w skoliozach nieprogresywnych lub z kątem skrzywienia do 30˚ u dzieci z prawidłowymi napięciami mięśniowymi. Innym celem ogólnym może być poprawa stanu klinicznego pacjenta z dużą skoliozą, którego rodzice nie godzą się z pewnych względów na operację. Celem ogólnym jest też uelastycznienie skoliozy w celu lepszej korekcji w trakcie zabiegu operacyjnego bądź korekcja obręczy miednicznej i barkowej oraz ustawienia głowy i szyi, poprawa funkcji oddechowej, ogólnej sprawności i wydolności pacjenta po zabiegu operacyjnym.

Cele szczegółowe dotyczą konkretnej terapii w danym dniu zabiegu, np. korekcja ustawienia stóp i kolan, dążenie do symetrii ustawienia łopatek, zwiększanie shiftu do korekcji skoliozy, nauka oddechu derotacyjnego itp.

Na podstawie wieloletnich doświadczeń oraz licznych badań i dyskusji w gronie naukowców: lekarzy ortopedów, biomechaników, fizjoterapeutów i psychologów Metoda FITS jest stale rozwijana i prezentowana na licznych konferencjach naukowych zarówno w Polsce, jak i za granicą. Po raz pierwszy metoda nasza została zaprezentowana na Konferencji SOSORT (Society on Scoliosis Orthopaedic and Rehabilitation Treatment) w 2006 roku w Poznaniu. W kolejnych latach zaprezentowano metodę na konferencji SOSORT w Bostonie (2007), Atenach (2008), Lyonie (2009), Barcelonie (2011), Mediolanie (2012) i Wiesbaden (2014). Oprócz prezentacji metody, prowadzone były również warsztaty bezpośrednio na pacjencie ze skoliozą oraz prezentowane doniesienia naukowe odnośnie skuteczności terapii w leczeniu skolioz.

Metoda FITS jako jedna z 7 metod na świecie uzyskała rekomendację Society on Scoliosis Orthopaedic and Rehabilitation Treatment - SOSORT. Pozostałe metody w tej grupie to: SEAS – Italy, BSPTS – Hiszpania, DoboMed – Polska, Lyon Approach – Francja, The SpineCor – Canada, Lehnert-Schroth – Niemcy).

Etapy metody FITS

Metoda FITS obejmuje trzy istotne etapy:

  • I etap – badanie klasyczne oraz badanie w koncepcji Metody FITS.
  • II etap – przygotowanie struktur mięśniowo-powięziowych ograniczających ruch korekcyjny poprzez zastosowanie różnych technik energizacji mięśni.
  • III etap – budowanie nowych korekcyjnych wzorców postawy w pozycjach funkcjonalnych oraz ich stabilizowanie, nauka napięcia korekcyjnego.